Ĉilio : Pri la murdo de Pablo Marchat

Pri la murdo de Pablo Marchat (resumo).

Denove defendo de tero kostis la vivon de”weichafe” en “Wallmapu”.

Alvoko estas plifortigi aŭtonomajn solidarajn retojn kun teritoriaj radikoj, rekonante nin kiel tiujn, kiuj realigas aktivajn reakirajn procezojn de niaj vivoj kaj de tero”WEUWAIÑ”!

DIO KAJ DOLARO (La 11-an septembro 2001)

Militaro de dio aux de dolaro, unu arogemega, la aliaj multe ambiciema. Du megaemaj flankoj kiu interbatalas kun multege da anonimaj vivoj.

Unu el ili mortigas per aviadila bombado, per organizita sxtelado de la mondo, per mortigista blokuso : 30 000 mortuloj en ek-Jugoslavio sube la NATO-a bombado, 200 000 mortuloj per manko de rimedoj en Irakio. 30 milionoj da mortuloj de la VIH dank’al usona firmao kiu ne volas ellasi liajn brevtojn. Cxiutage 40 000 infanoj mortas malsate aux malsane. Estas alvoko al malamo, invito al mortigo.

La aliaj petrodolara regxisteto aux diktatoristo sen lando, nutrigxas per senesperuloj, de iliaj mizeroj, de iliaj suferoj. Ili fabrikas mortigistarojn, promesente la eternan miragxon : paradizo plenigita de mortiguloj

Kapitalismo aux religio, estas du vizagxo el sama supremo, per ekspuatado, submeto, kaj teruro. la kvin milo da morto en Usono respondas al miliono da mortuloj el mondo pro malveraj sanktaj rankontoj, kaj veraj dolaraj rakontoj.

La masakro de la 11-an de Septembro jxus memoris nin ke neniu milita teknikajxo povas kontrauxiri la senespero.

Nienu povo, ecx moderna kaj « gxentila », povas nei homaj vivoj sen morti al sia vico.

La marcxandaj propagantistoj forgesis ke homo, ke ili malsatigas aux satigas, ke ili acxetas aux ke ili vendas, ne povas vivi sendignece kaj senespere.

La 13-an septembro 2001, CNT/ AIT

Nacia Federacio de Laboristo -Internacia Asocio de Laboristo – Francio

7 rue St Rémésy 31000 TOULOUSE, FRANCIA

contact@cnt-ait.info

Artiklo en la franca : http://cnt-ait.info/2001/09/11/dieux-et-dollars-11-septembre-2011/

Artikulo en la germana : http://cnt-ait.info/2001/09/11/gott-und-dollars-11-september-2001/

Anarkiisma adaĝo en Esperanto [ĝisdatigo]

La senesperuloj ne ribelas ĉar revolucio estas ago de espero. #Kropotkin

“Libereco, socie produktita, ne ekzistas per tio, ke ĝi estas laŭleĝe starigita sur papero, sed nur kiam ĝi fariĝas denaska kutimo de popolo kaj kiam ia provo malhelpi ĝin renkontiĝas kun la perforta rezisto de la loĝantaro.” Rudolf Rocker


Ni ne bezonas ŝtaton, religion, partion kaj estron …

Ni uzas anarkion kaj parolas esperanton!


“kiam en mondo malsata povrulo dormas apud ferma pordo de luksa domo,
neniam tiu mondo havos pacon” Eugène Varlin – Eugxen’ Varlin


“Mi ne aliris anarkiismon, ĉar mi legis librojn aŭ broŝurojn de Kropotkin aŭ de iu ajn alia; mi aliris ĝin pro la morala kvalito de la laboristoj, kiujn mi renkontis kaj traktis.” Diego Abad de Santillan


“Anarkiismo estas difinita intelekta fluo en la vivo de nia tempo, kies anoj rekomendas la abolicion de ekonomiaj monopoloj kaj de ĉiuj trudaj politikaj kaj sociaj institucioj en la socio.” Anarki-sindikatismo. – Rudolf Rocker


“La homo estas la naturo, kiu ekkonscias pri si mem.” Élisée Reclus.


MARKSO, BAKUNIN, KAJ LA UNUA INTERNACIO

José Luis Gutiérrez Molina

Teksto aperigita en la gazeto CNT-AIT (julio – 2014)

La malsamaj opinioj reprezentitaj de Karlo Markso kaj Mihail Bakunin pri tio, kio devus esti kaj kiel organizi la naskiĝantan laboristan movadon ne nur signis la propran disvolviĝon de la Unua Internacio, de la Internacia Laborista Asocio (ILA), sed ankaŭ estis esprimo de la du grandaj tendencoj, kiuj poste signos la vojon de la laborismo.

Unu estas la tiel nomita politika kaj aŭtoritatema tendenco de la socialismo, unue marksisma, poste socialdemokrata de la 2a Internacio, poste kaj fine, komunisma de la 3a Internacio, subtenita de Sovetio kaj ties subulo, la Ruĝa Sindikata Internacio. La alia estas la kontraŭaŭtoritatema, kolektivisma unue, anarkikomunisma poste, revolucia sindikatisma pli malfrue, kaj fine anarkisindikatisma. La internacia organizo de ĉi tiu dua tendenco estis ILA. Kreita je 1864 kaj rekonstruita en Berlino fine de 1922.

La kontraŭstaro pasis al la historio centrita ĉirkaŭ la figuroj de du el la maksimumaj reprezentantoj de ambaŭ tendencoj, ĝis tia grado, ke oni atribuas al ĝi ĉefan rolon pri la dekadenco kaj neniigo de la unua ILA. Nuntempe ĝi estigas multnombrajn verkojn en kiuj la estimojn kaj la malestimojn oni disdonas laŭ egalaj partoj, depende de la aŭtoro. Sufiĉas ekrigardi interreton.

Kiel kutimas okazi en ĉi tiuj aferoj, kaj pli temante pri organizoj, la koloroj de ĉiu ne nur estas blankaj aŭ nigraj. Ili pli ĝuste trairas ĉiujn gamojn de grizaj el la koloraro. Tio estas, ke se oni akuzas la bakuninistojn realigi ĉiun tipon de intrigoj kaj personaj atakoj, ankaŭ oni povas akuzi la marksistojn realigi la samajn praktikojn. Same okazas kun la doktrina perspektivo aŭ la analizo pri la okazintaj faktoj. Tiel ĉi tiu 2014 estas la 200a datreveno de la naskiĝo de Bakunin, kaj ankaŭ estas la 150a datreveno de la fondiĝo de ILA en Londono.

Tiel do, el ĉi tiu komenco, ni povas studi la kontraŭstaron Markso-Bakunin el triobla vidpunkto: la kunteksto en kiu okazis la naskiĝo de la organizita laborismo, iliaj personecoj kaj la influo de iliaj proponoj en la evoluo de la laborista movado.

La kunteksto

ILA estis la unua provo krei laboristan internacian organizon, la kulmino de longa proceso, kies radikojn oni povas trovi tridek jarojn antaŭe. Ĝia kreo estas la esprimo de la konsciiĝo, kiel socia grupo, de la laboristoj kaj en ĝia interno ekzistis diversaj grupoj, tendencoj, tradicioj. De la kontinentaj komunistoj ĝis la britaj sindikatistoj, sen forgesi la italaj garibaldi-anoj aŭ mazzini-anoj. Ankaŭ ĉeestis organizoj jam ekzistantaj kaj unuopuloj. Ĉiujn kunigis la ideo, esprimita de Markso en lia konata manifesto de 1848, sintezita de la frazo: Proletoj el ĉiuj landoj, kuniĝu! Tio estas, rompiĝis la antaŭaj ligoj kun la burĝaj organizoj kaj oni internacie alfrontis ilin. La laborista mondo havos sian propran organizon. Tial la spektemo kaj la timo kun kiuj ĝi estis ricevita.

De la unua momento oni rimarkis la diferencojn inter la proponoj reprezentitaj de Markso, kiu atingis la gvidadon de la organizo per ĝia Ĝenerala Konsilantaro kun restadejo en Londono, kaj la kontraŭaŭtoritatemuloj, precipe la francaj grupoj de prudona orientiĝo. Se la marksisma tendenco baziĝis sur la sekcio de la ĉiopova germana socialdemokratio, depost 1868 ĝiaj oponantoj kalkulis je la ĉeesto de Bakunin, kiu kune kun sia Internacia Alianco de la Socialisma Demokratio aliĝis al la Internacio.

ILA ne hazarde aperis en kunteksto de krizo kaj milita medio. Je 1870 Francujo kaj Prusujo ekmilitis. La malvenko de Francujo de Napoleono la 3a estigis la proklamon de la 3a Respubliko kaj, en marto de 1871, la parizan Komunumon. Estis limŝtonoj, estis aliaj, kiel tiu de la rusa Neĉajev, en kiuj konkretiĝis la interpretaj diferencoj pri la agado inter ambaŭ tendencoj. Ilin ĉefrolis aferoj, kiel la defendo de la patrujo fare de la marksistoj kaj la tutslavismon de Bakunin, la rolo de la Komunumo kaj ties ŝanco. Ne estis la unua fojo. Je 1869, dum la kongreso de Bazelo, ili jam kontraŭstaris unu la alian pri la afero de la laborista partopreno en politiko kaj la kreo de laborista partio. La akuzoj de aventuremo kaj aŭtoritatemo ripetiĝis.

Je 1872 ILA kunvenis en Hago kaj la marksisma tendenco sukcesis, ke la bakuninistoj estu forpelitaj. La rompo estis finfarita. Samjare la forpelitoj kunvenis en Saint-Imiero. Malmultan estonton havis ambaŭ internacioj. Tiu marksisma, kiu translokis la Ĝeneralan Konsilantaron en Nov-Jorkon, klopodante teni ĝin sub sia kontrolo, malvigle postvivis ĝis sia formala malapero je 1876. La bakuninisma ankaŭ ne havis multe pli da vivo. Je 1877 okazis ĝia lasta kunveno en Gento.

Markso kaj Bakunin

Certe la vivo de la socioj dependas de strukturaj kialoj kaj cirkonstancajsituacioj. Tamen oni ne devas forgesi, ke gehomoj ĉefrolas ilin kaj, ke ilia personeco kaj agmaniero havas sian propran rolon. Ke oni simboligas per Karlo Markso kaj Mihail Bakunin la doktrinajn kaj organizajn diferencojn de la unua laborista movado ne estas, sekve, nura kopio de historio pri “gravuloj”, estu reĝoj, politikistoj aŭ laboristaj estroj. Ekzistis ideologiaj kaj organizigaj diferencoj, sed ankaŭ intervenis iliaj karakteroj, personaj aferoj, originoj kaj kulturaj antaŭjuĝoj.

Ŝajnas, ke ili konatiĝis je 1844 en Parizo, kie ili bone rilatiĝis kvankam ne amikiĝis. Logike ĉar unu estis sentimentala idealisto kaj la alia doktrinema scienculo. Frue iliaj diferencoj aperis. Je 1848 ili kontraŭstaris pro la slavaj ribeloj kontraŭ la germana regado. La ruso kaj la germano elterigis siajn milithakilojn. Markso akuzis Bakunin-on de “rusa agento” kaj la dua la unuan de tutgermana kaj “koruptita de la povo”. Pasis pli ol tri jarkvinoj ĝis kiam ili denove rekontiĝis kaj la diferencoj daŭris nun ene de ILA. La intelektulo kaj la agemulo denove kontraŭstaris.

Du fortaj unuopuloj, kiuj luktis por altrudi siajn kriteriojn kaj influis siajn samideanojn. Tial la rolo, kiun havis la novaĵoj pri la aktivecoj de unuj kaj aliaj por la disvolviĝo de la laborista movado. Ili ne estis la plej gravaj sed ja havis sian rolon. Ĉirkaŭ iliaj agadoj, iliaj personoj, kuris ĉiu tipo de onidiroj, informoj kaj kontraŭinformoj. Inkluzivita la lukto pro la gvidado kaj orientigo de ILA. La marŝo de la historio ne estas io nepre fremda al siaj ĉefroluloj.

Ankaŭ oni ne devas forgesi, ke ambaŭ estas “viroj” antaŭ ol “historiaj figuroj”, kiuj reprezentis tendencojn. Iliajn agadojn oni ne povas vidi de la vidpunkto pri la absoluta vero aŭ pri signo de eterna identeco. Eĉ ne de la vidpunkto pri la konsekvencoj de iliaj proponoj. Verŝajne ludis siajn rolojn iliaj propraj necertecoj kaj pasio. Kiel nuntempe, ili lokiĝis en vojkruciĝo, kiun ili alfrontis per proponoj kaj projektoj.

La vojoj de la laborismo

Sed super la personismoj kaj cirkonstancaroj tio, kio subkuŝis en la debato inter marksistoj kaj bakuninistoj estis la modelo kaj la vojoj sur kiuj disvolviĝos la naskiĝanta laborista internaciismo. Unuflanke, la centralizisma kaj politika de la londona Ĝenerala Konsilantaro gvidita de Markso. Aliflanke, la defendanta de la sendependenco de la sekcioj, la federaciisma kaj kontraŭa al la kreo de laboristaj partioj proponita de Bakunin. Lukto, kiu finfine eĉ kondiĉus la propran ekziston de ILA. La unua serĉis la konkeron de la politika potenco por enplanti la socialismon kun transira periodo de “diktaturo de la laboristaro”. La dua deziris la detruon de la politika potenco kaj defendis la sindetenon kaj la nepartoprenon en tiu kampo.

Sub ĉi tiuj porcelaj kaj organizaj diferencoj subkuŝis aliaj. Unue la loko, kiun okupus “la aŭtoritato”. Por Marx tio estis garantio de efikeco. Por Bakunin maniero eternigi la regadon sur la homoj. Due estas la rolo atribuita al la diversaj sociaj grupoj, kiel revoluciaj subjektoj. Por la unuaj estis la laborista klaso, la laboristaro, kiu ĉefrolus la proceson per la organizita ago laŭ la sciencaj principoj de la dialektika materiismo, doktrino spegulanta la interesojn de la laborista klaso. Por la bakuninistoj, ankaŭ la kamparanoj havis ludotan rolon kaj la agado, individua kaj kolektiva, konkurencis kontraŭ la “sciencaj” principoj. Sed ne nur la kamparanoj, sed ankaŭ individuoj apartenantaj al aliaj sociaj grupoj. Fronte al la marksisma ideologio de klaso, la anarkiismo gravigis la rolon de la individuo.

Bakunin mortis en julio de 1876 en Berno kaj Markso en Londono en marto de 1883. Hodiaŭ, 150 jarojn post la kreo de ILA ni havas sufiĉan perspektivon por fari bilancon. Unue, finfine, la marksismaj proponoj plimulte venkis en la eŭropaj sindikatoj. La politika ago iom post iom transformiĝis ĝis sia nuntempa marĝena situacio. Kiam ili havis la ŝancon okupi la ŝtaton, kiel en Rusujo je 1917, finis disvolvante eksterman totalismon. Due, kie la bakuninismaj proponoj venkis, kiel en Hispanujo, la laborista asociemo daŭre estis la revolucia instiganto, kiu ĉefrolis la hispanan revolucion de 1936-1939.

Tradukita de Jesús González

la familio de la Internacia Laborista Asocio (ILA / AIT / IWA) kreskas

Internacia Laborista Asocio (ILA) esinternacia organizaĵo kiu grupigas diversajn anarkiistajn sindikatojn en diversaj landoj.

Raporto de Pleno per videokonferenco kaj de Ek-ra Kongreso (resumo)

Du organizoj petis ŝanĝi statuson de Amikoj al Sekcioj: WAS el Aŭstrio kaj ULET el Kolombio.

Du novaj grupoj de laboristoj estis aprobitaj kiel Amikoj: MK el Filipinoj kaj WSI (Workers Solidarity Initiative) el Pakistano. En Ĉilio fondiĝis SO (Solidaridad Obrera)

Erik Muehsam : La revoluciulo (rimpoemtraduko)

Dediĉita al la germana socialdemokratio

Barikado en Dresdeno, 1848.

Estis revoluciulo,
jen lanternopurigulo ;
paŝis li en rekta far’
kun la revoluciar’.

Kriis li : “Revolucio !”
Lia ĉap’ laŭ pozicio
al maldekstra flank’ enventis.
Tre danĝera li sin sentis.

Sed la revoluciuloj
paŝis strate sen skrupuloj,
kie li purigas mem
gaslanternojn, eĉ kun em’.

Gaslanternojn de la strato
ŝiris ili sen kompato
el la stratpavim’ kun bru’
por la barikadkonstru’.

Nia revoluciisto
kaj lanternopurigisto
de l’ ŝatata lum’ en fon’
kriis : “Halt’ !” kun plenda ton’.

“Se la lumoj ne plu estus,
homoj ja sen lumo restus.
Lasu tion, petas mi !
Mi ne irus plu kun vi !”

Sed la revoluciuloj
ridis nur pri la postuloj.
Ĉe l’ krakad’ la purigist’
fuĝis, ploris kun insist’.

Poste restis li do hejme,
verkis libron tiuteme :
Kiel ja revoluci’
kun lanternpurig’ dum ĝi.

Erich Mühsam
Der Revoluzzer


Der deutschen Sozialdemokratie gewidmet

War einmal ein Revoluzzer,
Im Zivilstand Lampenputzer ;
Ging im Revoluzzerschritt

Mit den Revoluzzern mit.

Und er schrie : „Ich revolüzze !“
Und die Revoluzzermütze
Schob er auf das linke Ohr,
Kam sich höchst gefährlich vor.

Doch die Revoluzzer schritten
Mitten in der Straßen Mitten,
Wo er sonsten unverdrutzt
Alle Gaslaternen putzt.

Sie vom Boden zu entfernen,
rupfte man die Gaslaternen
Aus dem Straßenpflaster aus,
Zwecks des Barrikadenbaus.

Aber unser Revoluzzer
Schrie : „Ich bin der Lampenputzer
Dieses guten Leuchtelichts.
Bitte, bitte, tut ihm nichts !

Wenn wir ihn’ das Licht ausdrehen,
Kann kein Bürger nichts mehr sehen,
Laßt die Lampen stehn, ich bitt !
Denn sonst spiel’ ich nicht mehr mit !“

Doch die Revoluzzer lachten,
Und die Gaslaternen krachten,
Und der Lampenputzer schlich
Fort und weinte bitterlich.

Dann ist er zuhaus geblieben
Und hat dort ein Buch geschrieben :
Nämlich, wie man revoluzzt
Und dabei doch Lampen putzt.


PS : Bakunin, la granda rusa anarkiisto, kiu timis neniun kaj nenion, rekomendis kiel aktiva partoprenanto de la burĝa revolucio en Dresdeno en la jaro 1848, ke oni uzu la gaslanternojn de Dresdeno por la barikadokonstruo. Sed tio tute ne plaĉis al kelkaj tiamaj revoluciuloj. Dresdenanoj, kiuj estas tre artŝatantaj kaj malfermaj al moderna tekniko, rigardis tion jam tiam eĉ en tiu speciala kazo kiel grandan sakrilegion, ke oni detruu la utilajn kaj belajn gaslanternojn. Mi supozas, ke Mühsam certe uzis tiun konatan anekdoton pri Bakunin por verki sian spritan kaj ridigan poemon dediĉitan al la germana socialdemokratio. Ĝi ekestis jam en 1907, ĝis nun apenaŭ io ŝanĝiĝis tiurilate. Engels turnus sin en la tombo, se li ekscius, kio estas socialdemomokratio nun.

Tamen, ĉu Muehsam tute pravas ? Ĉu ni vere estas tro fajnsentaj, se temas pri revolucioj ? Mi pensas, ke ofte estas eĉ male, sed vere estas ankaŭ, ke ni, ŝtelirante kiel malsanaj tripiedaj katoj, neniam atingos celon en gloro. Foje necesas ankaŭ elŝiri gaslanternojn por barikado, eĉ se oni kutime ŝategas ilin tiom, kiom la moderna fabelverkisto H.C.Andersen. (HGK)

INTERHELPO, kiel faktoro de l’ evoluo

Fonto : https://libcom.org/library/interhelpo-kiel-faktoro-de-la-evoluo-petro-kropotkin

Interhelpo estas verko de Petro Kropotkin, originale verkita en la angla kaj eldonita en 1902, esperantlingve eldonita de SAT kaj Impeto en 1995. Fundamenta verko de anarkiismo. En ĝi Kropotkin respondas al.a tezoj de la sociaj darvinistoj, emfazante la gravecon de la interhelpa meĥanismo, apud la natura selektado, kadre de la teorio pri evoluismo. Tradukis J. Lépeix kaj Valo.

P. Kropotkin, Impeto, Moskvo,

=======================

P.A. Kropotkin Interhelpo, kiel faktoro de l’evoluo, 280 paĝoj, 20 cm

Moskvo 1995 Impeto (RU-119048 Moskvo, Rusio)

ISBN 5-7161-0011-2

eldono laux mendo de Liberciana frakcio de SAT

tradukistoj Jaqueline Lepeix kaj Valo

redaktoroj A. Sxevcxenko, N. Gudskov, A. Lyskov, E. Sxevcxenko

Elŝuti en PDF-formato

BAKUNIN : LA ANARKIISMO KAJ LA REVOLUCIO

Julián Vadillo

Teksto aperigita en la gazeto CNT-AIT (julio – 2014)

Ĉi tiun jaron 2014 ni celebras kaj memorfestas la 200an datrevenon de la naskiĝo de Mihail Aleksandroviĉ Bakunin. Kaj kompreneble la organo de la Nacia Konfederacio de la Laboro devis fari ekzercon de memoro pri tio, kion signifis la figuro de la rusa anarkiisto naskiĝinta en Premujino la 30an de majo 1814.

Bakunin ne nur estas historie konata, kiel la instiganto kaj ideologo de la internacia organizita anarkiismo. Bakunin estis influa kaj ĉefa gravulo siatempe. Revoluciulo inter revolucioj. Agitisto en mondo, kiu estis ŝanĝanta sian fizionomion, kiu vidis kiel naskiĝis la laboristaj movadoj kaj la ebloj de socia transformo al modeloj foraj de la kapitalisma logiko, kiu tiumomente estis altrudiĝanta.

Granda organizanto

Kontraŭe la vidado farita de iuj historiistoj pri la heredaĵo de Bakunin, prezentante lin, kiel senordan unuopulon, la rusa anarkiisto estis perfekta interpretanto de la siatempa socio. Brila polemikisto kaj granda organizanto. Eblas, ke lia literatura kaj filozofia verko ne estas tre ellaborita. Estas unu el la aferoj pro kiu oni kritikas lin kompare kun Markso. Tamen la bakuninisma filozofio havas gravan konsiston de pragmatismo, kio faras, ke la legado de liaj verkoj alproksimigas nin al tio, kio estis la eŭropa 19a jarcento, la debatoj de la epoko kaj la nuntempeco de multaj el liaj analizoj.

Bakunin estis fakulo pri la siatempa filozofio. Li studis Kant-on, Hegel-on, Feuerbach-on, ktp. Li persone konatiĝis kaj interŝanĝis opiniojn kun Markso, Engelso aŭ Prudono. Li ege amikiĝis kun ĉi tiu lasta. La hegelaj konoj de Prudono devenas de la tradukaĵoj, kiujn rekte faris Bakunin mem en lia domo. Bakunin, konante plurajn lingvojn, nokte tradukis alineojn de Hegel al la franca por ke Prudono konu en la origina lingvo la germanan filozofon. Malgraŭ la admiro sentita de li pri Markso, ilia rilato estis komdanita al la kontraŭstaro. Kaj tiel okazis laŭlonge de iliaj vivoj. Markso rekonis meritojn al Bakunin sed ne ĉesis kalumnii la ruson. Bakunin respondis defendante sin, kvankam rekonis la verkaron de Markso kaj tradukis ĝin al la rusa. Tamen aliaj gravuloj de la epoko, kiel George Sand, plenumis la defendon de Bakunin.

Aganta viro

Bakunin partoprenis en multnombraj projektoj. Li estis ĉefrolulo de revoluciaj procesoj, kiel tiuj de 1848, tiu de 1849 en Dresdeno (kune kun la muzikisto Rikardo Vagnero) aŭ tiu de septembro de 1870 en Liono. Ĉiu ĉi tiu agado okazigis al li persekuton, malliberejon kaj ekzilojn. Lia ekstradicio al carisma Rusujo kaŭzis lian enkarcerigon en unu el la plej teruraj malliberejoj, la fortikaĵo de Petro kaj Paŭlo en Sankt-Peterburgo, kaj lian forkondukon al Siberio, de kie li sukcesis forkuri. Dum siaj vojaĝoj li konis landojn, kiel Svedujon, Norvegujon, Japanujon, Panamon, Usonon, ktp.

La internaciismo, ILA

Sed unu el la pli gravaj kontribuaĵoj de Bakunin estas lia vidado pri la organizo de la internacia laborista movado, kiu karakterizos ties evoluon dum la sekvaj jardekoj. Kaj en Hispanujo tiu influo estas pli ol evidenta. Ĉi tio igas Bakuninon unu el la ŝlosilaj roluloj de la nuntempa historio. Tiu debato, kiun li subtenas ene de ILA kontraŭ la aŭtoritatemaj sintenoj, signis la historion de la laborista movado.

Kiam la 1an de julio 1876 forpasis Bakunin, li jam iĝis unu el la grandaj revoluciuloj de la nuntempa historio tiel, kiel la plej bona instiganto de la anarkiismo laŭ internacia nivelo. Kaj 200 jarojn post lia naskiĝo ankoraŭ estas tiel.

En ĉi tiu speciala numero pri la figuro de Bakunin ni volas elstarigi iujn fundamentajn trajtojn de lia figuro, enkadrigante la vivon de la gravulo en la historia kunteksto de la momento kaj en la influoj estigitaj de li.

Aŭtoroj kaj temoj

José Luis Gutiérrez Molina, aŭtoro de multnombraj libroj kaj artikoloj pri la historio de la anarkiismo en Hispanujo kaj biografo de ĉefaj gravuloj en la historio de la anarkisindikatismo, kiel Valeriano Orobón Fernández, alproksimigas nin per sia artikolo al tio, kio signifis la debaton ene de ILA inter Markso kaj Bakunin. Io fundamenta por kompreni la evoluon de la laborismo dum la postaj jaroj.

Carlos Márquez alproksimigas nin al la influo de Bakunin sur la Internacio en Hispanujo el historia analizo pri la traktado de la okazaĵo, kaj ankaŭ el analizo de la kontribuoj de Bakunin uzitaj de la hispana laboristaro.

Unu el tiuj kontribuoj estas la kolektivismo. Kaj pri tio temas la artikolo de Aleix Romero. Revizio pri tiu kolektivisma influo sur la evoluo de la hispana liberecana movado, kiu estos unu el ties signoj de identeco.

Per la du lastaj artikoloj ni traktas du temojn, kiuj formas parton de la ideologia korpuso de Bakunin kaj de la anarkiismo ĝenerale. Unue, la pedagogio. Afero malpli traktita de la studaĵoj pri Bakunin, tamen Ana Sigüenza malkaŝas kaj elmetas al ni ĝian gravan valoron. Kaj oni devas ne forgesi, ke por la anarkiistoj la eduko estas la fundamenta bazo. Aliflanke, Julio Reyero alproksimigas nin al tri bazaj aferoj en la bakuninisma penso, analizitaj kaj kritikitaj de la rusa anarkiisto. La naciismo, kiu en tiu momento ĉefis ĉe la debatoj en Eŭropo; la Ŝtato, kiel elemento de premado sur la individuo; kaj la religio, kiel altrudilo al la homamasoj. La bakuninisma respondo estis internaciismo, kontraŭŝtatismo kaj ateismo, bazoj de la internacia anarkiismo.

Restis sentrakte multaj aferoj pri Bakunin. Ne eblas ĉirkaŭpreni ilin per malmultaj folioj de ĵurnalo. Eble oni devus realigi verkon pri tio, kio estis, signifis kaj nuntempe signifas la figuron de Mihail Aleksandroviĉ Bakunin.

Tradukita de Jesús González

LA DIA PESTO (JOHANN MOST)

EL LA GERMANA ORIGINALO TRADUKIS

SEMAN TARANO

*

ELDONITA DE D‑RO TOBIAS SIGEL
2916 E. GRAND BOULEVARD
DETROIT, MICH., USONO

1932


ANTAŬVORTO

de D‑RO TOBIAS SIGEL


La ateista literaturo en Esperanto pliriĉiĝis je malgranda, sed tre interesa verko,—”La Dia Pesto” de Johann Most.

Tuj en la komenco la leganto povas vidi, ke la libreto celas “kontraŭ Dion kaj Mesion”. La faktoj estas donitaj klare kaj evidente, kaj mi volas nur diri vorton pri la Esperanta traduko.

Seman Tarano uzas facile legeblan Zamenhofan lingvon. En la tuta libreto li eĉ konservis la humorajn kaj satirajn esprimojn de la verkinto. Krom tio, dum la legado de “La Dia Pesto” oni tute forgesas, ke oni legas ion tradukitan, ĉar la stilo estas laŭ la karaktero de nia lingvo, kaj la libreto estas legata kvazaŭ Esperanta originalo.

Mi deziras al “La Dia Pesto” sukcesan vojaĝon.

D‑RO TOBIAS SIGEL.


LA DIA PESTO


El ĉiuj spiritmalsanoj, kiujn “la homo dum sia malluma vadado” sisteme inokuladis en sian kranion, la dia pesto estas la plej terura.

Ĉio havas sian historion, kaj ankaŭ tiu‑ĉi epidemio ne estas escepta. Oni povas nur bedaŭri, ke en tiu‑ĉi “historio” mankas la ordinara evoluo, la transirado de sensenco al prudento, kiel kutime estas en aliaj historioj. La antikva Zeŭso kaj lia samulo, Jupitero, estis tamen sufiĉe bonordaj, gajaj, ni povas diri, kvazaŭ kleraj estuloj, kompare kun la lasta naskotrio en la dia genealogio, kiu, sen ia dubo, povas kuraĝe konkursi kun Futzliputzli pri brutaleco kaj krueleco.

Cetere, ni ne volas procesadi kun la pensionitaj aŭ eksigitaj dioj, ĉar ili plu ne kaŭzas ian malutilon. Sed tial ni volas pli senrespekte kritiki, senvalorigi kaj forigi la ankoraŭ funkciantajn nuben‑puŝantojn kaj infero‑timigistojn de la ĉielo.

La kristanoj havas trioblan dion; iliaj antaŭuloj, la hebreoj, kontentiĝis je unu sola. Krom tio ambaŭ grupoj estas sufiĉe intima rondo. “La Malnova kaj Nova Testamentoj” estas por ambaŭ ili la fonto de la tuta saĝo. Tial oni vole‑ne‑vole devas legi tiujn “sanktajn skribojn”, se oni volas lerni trarigardi ilin kaj priridi.

Se ni nur prenas la “historion” de tiuj diecoj, ni trovas sufiĉon por karakterizi la tuton. En mallonga resumo la afero estas jena:

“En la komenco dio kreis la ĉielon kaj la teron”. Li sekve troviĝis antaŭe en la ĉiuflanka “nenio”, kio gajnis esti tiel senkolora kaj senamuza, ke li, kiel dio, certe enuis. Kaj ĉar por dio estas bagatelo, elsorĉi mondojn el nenio, kiel ekzemple ĵonglisto elgutas kokinajn ovojn aŭ arĝentajn talerojn el la manikoj, tial li kreis la ĉielon kaj la teron. Poste li bonorde eltornis la sunon, la lunon kaj la stelojn.

Certaj herezuloj, oni nomas ilin astronomoj, jam de longe konstatis, ke la tero nek estas centra punkto de la universo, nek ĝi iam povis esti, nek ĝi entute povis ekzisti antaŭ la suno, ĉirkaŭ kiu ĝi rondiras. Tiuj homoj pruvis, ke estas kruda idiotaĵo, paroli pri la “suno, luno kaj steloj” kaj pri la tero, kaj diri, ke la lasta estas io speciala kaj supera kompare kun la unuaj. Ili jam de longe entamburis al ĉiu lerneja knabo, ke ankaŭ la suno estas nur astro, la tero estas satelito de la suno, la luno estas, por tiel diri, subsatelito de la tero; ke la tero ne ludas la plej eminentan rolon, sed kontraŭe, ĝi apenaŭ estas kvazaŭ sunpolvereto, kompare kun la vastega universo.

Kial devas dio ĉagreniĝi pri astronomio? Li faras kion ajn li volas kaj fajfas pri scienco kaj logiko. Tio estas la kaŭzo, ke post la fabrikado de la tero li antaŭe faris la lumon kaj poste la sunon. Eĉ hotentoto nuntempe povas kompreni, ke sen la suno ne povas esti lumo sur la tero; sed dio,—hm! li ne estas ja hotentoto!

Sed ni aŭdu plue! La “kreaĵo” estis sufiĉe prosperita, sed tamen ankoraŭ ne estis vera vivado en la mondeto. La kreinto ankaŭ volis sin amuzi. Tial li faris fine la homon. Nun li rimarkinde dekliniĝis de sia antaŭe uzita maniero de kreado. Anstataŭ fari tiun-ĉi “kreaĵon” per simpla vorto Estu! li uzis tre multajn ceremoniojn dum la “kreado”. Li prenis sufiĉe prozan argilbulon en la manon, elmodelis el ĝi virfiguron “laŭ sia propra bildo” kaj enblovis animon en ĝin. Sed ĉar dio ĉiam estas bona, favora kaj justa, unuvorte—la ĝentileco mem—li do ekpensis, ke lia ellaboraĵo Adamo certe treege enuas estante sola. (Eble li ekmemoris sian antaŭan enuigan estadon en la nenio.) Kaj tial li produktis sufiĉe belan kaj ĉarman Evon. Dume la sperto evidente instruis lin, ke ellaborado el argilaj buloj estas por dio tro malpura laboro, kaj li ekuzis novan metodon de fabrikado. Li eltiris ripon el Adamo kaj—lerteco ne estas sorĉado, precipe ĉe dio—aliformigis ĝin en beletan fraŭlinon. Ĉu Adamo poste reakiris alian ripon, aŭ li devis kuradi kiel “unuflankulo”,—pri tio silentas la ĝentileco de la biblia historiisto.

La moderna naturscienco konstatis, ke animaloj kaj plantoj, el simplaj primitivaj molusko‑substancoj, daŭre de milionoj da jaroj, disvolviĝadis pro multoblaj diverĝoj, ĝis ili ekhavis la nunajn formojn. Ĝi plue konstatis, ke la homo estas ne pli, ol la plej perfekta produktaĵo de tiu evoluado, kaj ke li, antaŭ tiom kaj tiom da miljaroj, ne nur havis—en malvasta senco de l’vorto—bestan aspekton kaj ne havis paroleblecon, sed ke li ankaŭ—ĉiu alia supozo estas falsa per si mem—certe devenis el pli malaltaj bestklasoj.

La naturscienco sekve lasas dion aperi kun sia memproklamita homfarado kiel naivega fanfaronulo. Sed kion ĝi utilas? Dio ne lasas iun ŝerci kun li. Ĉu liaj rakontoj sonas science aŭ sensence, li ordonis, ke la homo kredu je ili, alie li permesos okazi, ke lia konkuranto, la diablo, forprenu lin, kio certe estas tre malagrabla. En la infero ne nur regas konstanta kriegado kaj dentbatado, sed tie ankaŭ bruladas eterna fajro, vermo nelaciĝema mordetadas, kaj peĉo kaj sulfuro fiodoras netolereble. Al ĉio‑ĉi estas elmetata homo sen korpo. Stufiĝas lia karno, kiun li ne havas kun si; li grincigas la dentojn, kiuj jam de longe elfalis; li kriegas sen gorĝo kaj pulmo; liajn dispolviĝintajn ostojn mordetas la vermo; li flaras sen nazo,—kaj ĉio‑ĉi estas por eterne. Diabligita rakonto!

Dio estas entute, kiel li tre malkaŝe komunikis en sia memverkita kroniklibro, la biblio, eksterordinare kaprica kaj venĝema—vere, modela despoto.

Tuj kiam Adamo kaj Evo estis faritaj, li mem ekkomprenis, ke tiu gentaĉo devas esti regata; tial li donis punkodon, kiu dekretis severe: Ne manĝu de la arbo de l’scio! De tiu tempo ne ekzistis iam kronita aŭ nekronita tirano, kiu ne alĵetis al la popoloj tiun‑ĉi diktaton.

Adamo kaj Evo ne respektis tiun malpermeson. Tial ili estis elpelitaj kaj kondamnitaj, kun ĉiuj generacioj, por ĉiuj tempoj, al intensa laboro. De Evo, krom tio, estis deprenitaj la “burĝaj honorrajtoj”, estante deklarita servantino de Adamo, kiun ŝi devas obei. Ili ambaŭ ankaŭ jam estis sub dia policobservo. Eĉ la plej kruela despoto ne agus tiel severe kun siaj regatoj.

Tamen la severeco de dio kontraŭ la homoj nenion utilis, ili pli ĉagrenis lin; ju pli ili multiĝis, des pli ili fariĝis malobeemaj. Kaj kiel rapide tiu plimultiĝo prosperis, oni povas rimarki jam ĉe la historio pri Kain kaj Habel. Kiam la lasta estis mortigita de sia frato, Kain iris “en fremdan landon” kaj prenis al si edzinon. De kie subite venis tiu “fremda lando” kun la tie troveblaj virinoj, tion ja la kara dio ne notis, kio estas ne mirinda pro lia tro laciga laborego.

Fine la mezuro estis plena. Dio decidis ekstermi la tutan homaron per akvo. Nur al kelke da homoj li favoris escepton, por ankoraŭ unu fojon provi la samon. Sed malfeliĉe li, malgraŭ sia tuta saĝo, denove enfalis en eraron, ĉar Noa, la ĉefo de la savitoj, tuj montris sin granda drinkulo, kun kiu liaj filoj moke ŝercis. Kio do bona povas elveni el tia malnobla familio?

Ree disvastiĝis la homaro; ree ĝi disvolviĝis en tiujn senrespektajn pekulojn, pri kiuj la konata Mecklenburg’a Kantlibro povas sciigi tiom multe da malbonaj aferoj. Dio preskaŭ krevis de kolero, vidante, ke eĉ liaj lokaj punoj, la detruado de tutaj urboj per peĉo kaj sulfuro, ankaŭ helpis kiel kupoj al mortinta kato. Li jam decidis ekstermi la tutan popolaĉon, sed rimarkinda okazintaĵo ree mildigis lin:

En unu tago aperis iu certa “sankta spirito”. Okazis same kiel kun la “Knabino el la Fremdlando”—neniu sciis, de kie tiu spirito alvenis. La verkinto de la biblio (dio mem) nur diras, ke li mem estis tiu sankta spirito. Nun ni dume havas aferon kun dio‑duunuo. Tiu “sankta spirito” ekpensis konatiĝi, en formo de virkolombo, kun simpla fraŭlino, nomita Mario. Li “superombris” en dolĉa horo la elektitinon de sia koro, kaj jen! ŝi naskis knabeton; kaj tio tamen, kiel dio klare akcentas en la biblio, tute ne difektis ŝian virgecon. La antaŭe‑rimarkita dio nun nomis sin dio‑patro, kaj tamen li certigis samtempe, ke li estas identa ne nur kun la “sankta spirito”, sed ankaŭ kun la dia filo. Oni pripensu! La patro estas sia propra filo, la filo—sia propra patro, kaj krom tio ambaŭ kune estas ankaŭ “sankta spirito”. Tiamaniere formiĝis la “sankta triunuo”.

Kaj nun, kompatinda homcerbo, tenu vin firme, ĉar tio, kio nun sekvos, povas eĉ ĉevalon senvivigi! Ni scias, ke dio‑patro decidis frakasi la tutan homamason. Tion dio‑filo bedaŭris. Li (konata samtempe kiel diopatro), prenis sur sin la tutan kulparon de la homoj, kaj por kvietigi la furiozecon de sia patro (konata samtempe ankaŭ kiel dio‑filo), lasis sin ĝismorte senspirigi de flu “savota” popolaĉo,—kompreneble ne tiel simple; li devis reveni por ree veturi gaje kaj ĝoje en la ĉielon. Tiu oferiĝo de la filo (kiu kun la patro estis nur unu), tiel dolĉe kontentigis la patron (kiu kune kun la filo estis nur unu), ke li tuj deklaris ĝeneralan amnestion, kiu estas parte valida ĝis nun.

Tio estas la “historia parto” de la “sankta skribo”. Oni vidas, ke la absurdeco estas elmontrita tiel reliefe, ke tilu, kiu jam estas sufiĉe blindigita, kaj ankoraŭ kredas kin, devas esti konsiderata kiel homo kun frenezaj iluziaĵoj.

Al tiu parto apartenas antaŭ ĉio la dogmoj pri rekompenco kaj puno por la homo en la tiel‑nomata “alia flanko”. De longe oni jam pruvadis science, ke ne ekzistas anima vivo sendepende de la korpo; ke tio, kion la religio-ĉarlatanoj nomas animo, estas ne pli ol la pensorgano (cerbo), kiu ricevas impresojn de la vivaj sentorganoj, kaj tial ĝi fariĝas funkcia, kaj sammomente kiam la korpo mortas, ankaŭ devas kunmorti tiu cerba moviĝo. Sed tiuj ĝismortaj malamikoj de la homa prudento ne ĉagreniĝas pri la rezultoj de scienca esplorado. Ili nur tiom interesiĝas pri scienco, kiom estas necese por kontraŭbatali ĝian influon.

Tial ili predikas la “eternan vivon” por la homa “animo”. Ve al la animo en la “alia flanko”, kies korpo, en kiun ĝi estis enŝovita en “tiu‑ĉi flanko”, ne respektis precize la punleĝon de dio! Kiel tiuj homoj certigas, estas evidente, ke ilia “plej bona, plej justa, plej kompatema, plej favora, ktp., dio” estas tre pedanta flarnazulo, kiu ĉagreniĝas pri ĉiu malgravaĵo de ĉiu unuopulo, kaj enskribas en la “tutmondan dokumentaron” ĉiun erareton, kiun la homo faras. Krom tio li estas tre originala strangulo. Li deziras esti honorata per tio, ke ĵusnaskitaj infanoj, sub danĝero de malsaniĝo, estu supervergataj per akvo, kaj oni nomas tion baptado. Li havas sovaĝan plezuron, kiam sennombraj kredemaj ŝafoj blekas al li litanie en siaj preĝo‑staloj, aŭ kiam la plej fervoraj el la ŝafaro aŭdigadas senĉese pian katmuzikon kaj preĝas, petante pri ĉio ebla kaj neebla,—dum li partoprenas en sangaj militoj, kaj la venkintoj flatas lin per incenso kaj dankoj kaj nomas lin “dio de bataloj”.

Li ekestas furioze kolera, se iu dubas pri lia ekzisto, aŭ se katoliko manĝas viandon en vendredo aŭ ne defrotas sufiĉe la pekojn en sia konfesado; aŭ se protestanto ne malestimas la ostojn de la sanktuloj, la madonajn ĉifonojn kaj bildojn, donitajn al la katolikoj, aŭ, entute, se li ne somnambas kun kapromiena vizaĝo, suprenturnitaj okuloj, kurbigita dorso kaj kunplektitaj manoj.

Kiam tia homo mortas ne pentinte, tiam lia “kompatema dio” diktas por li punon, kompare kun kiu ĉiuj batoj per skurĝoj kaj naŭvostaj katoj, ĉiuj suferoj de malliberejoj kaj ekziloj, ĉiuj doloroj de la kondamnitoj al la eŝafodo, ĉiuj torturoj per ĉiuspecaj turmentiloj, kiujn homa tirano povus iam elpensi, estas nur tiklantaj agrablaĵoj. Tiu‑ĉi “dio” superas per bestiala krueleco ĉion kanajlan, kion oni povus trovi sur la tero.

Lia malliberejo estas nomata infero, kiun ni jam konas, lia ekzekutisto estas la diablo, kaj liaj punoj daŭras eterne. Li nur, en okazo de malgravaj pekoj, post sufiĉe longa tempo, favoras amnestion, kondiĉe, se la pekinto mortis katoliko. Por tia favorata pekinto li preparis, sub certaj cirkonstancoj, “purgatorion”, kiu diferencas de la infero proksimume kiel pundomo de malliberejo. Ĝi nur estas aranĝita por nedaŭra ensidigo kaj havas iom malpli severan disciplinon. Sed tamen, ankaŭ en la purgatorio vi sentegos la diablan fajron. La tiel‑nomataj “fundamentaj pekoj” neniam estas punataj per purgatorio, sed  la iam per infero. Al tiuj pekoj apartenas, ekzemple, “blasfemado”, ĉu per vorto, skribo, aŭ penso. Dio sekve ne toleras ne nur liberecon de preso kaj parolo, sed li ankaŭ jam trafas la neesprimitajn pensojn. Tio per si mem jam sufiĉas, ke li superu per brutaleco eĉ la plej friponajn despotojn de ĉiuj landoj kaj tempoj, sed li kompletigas tiun superecon per sia punmaniero. Tiu‑ĉi dio estas sekve la plej terura monstro imagebla.

Lia kondutado estas tiom pli aroganta, ke li altrudas la aserton, ke la tuta mondo, kaj precipe la homaro, kun ĉiuj agoj kaj movoj, estas reguligata de lia “providenco”. Li do malbontraktas la homojn por agoj, de kiuj li mem estas la iniciatinto! Kiel ĝentilaj estas la tiranoj de la tero, de la pasinta kaj estanta tempoj, kompare kun tiu‑ĉi monstro!

Sed se al dio plaĉas lasi iun homon vivi kaj morti feliĉe, laŭ lia koncepto, tiam li malbontraktas tiun homon en ĝusta maniero, ĉar la promesita “ĉielo”, precize konsiderata, estas multe pli malbona restejo ol la infero. Oni tie ne havas iajn bezonojn, sed oni estas ĉiam kontenta, ne havante antaŭe deziron por io kontentiga. Sed ĉar sen deziro kaj sen atingo ne povas esti ia ĝuo, do la restado en la ĉielo estas tute senĝua. Eterne oni observadas dion; eterne estas ludata la sama melodio de la sama harpo; ĉiam estas kantata “la nova kanto, la bela kanto”,—eĉ se ĝi ne estas la enuiga kantaĵo pri “la ebria najlfaristo”, ĝi tamen ankaŭ ne povas esti pli vigliga. Tio‑ĉi estas la plej alta grado de enuigeco. Restado en izolita karcero certe estus preferinda.

Ne mirinde, ke tiuj, kiuj estas sufiĉe riĉaj kaj potencaj por ĝui la paradizon sur nia tero, povas ride kanti kun Heine:

“Apartenu la ĉieloj
Al paseroj kaj anĝeloj!”

Kaj tamen la riĉaj kaj potencaj estas tiuj, kiuj nutras kaj flegas la dian idiotecon kaj religian stultecon. Tio estas nepre necesa por ilia profito.

Jes, por la regantaj kaj ekspluatantaj klasoj estas fakte demando pri vivo aŭ morto, ĉu la popolamaso estu tenata en religio aŭ ne. Kun la religia frenezeco sin tenas kaj falas ilia potenco.

Ju pli la homo algluiĝas al religio, des pli li kredas. Ju pli li kredas, des malpli li scias. Ju malpli li scias, des pli idiota li estas. Ju pli idiota li estas, des pli facile li povas esti regata.

Tio estis la pensmaniero de la tiranoj de ĉiuj landoj kaj tempoj, kaj tial ili ĉiam estis en bonaj rilatoj kun la pastroj. Okazaj malpacoj inter tiuj ambaŭ specoj de homaj malamikoj havis nur hejman karakteron; ili estis nur konfliktoj pri supereco. Ĉiu pastro scias, ke lia rolo estus finita, se li ne havus plu la subtenon de la “grasa kremo”. Por ĉiu riĉulo kaj potenculo ne estas sekreto, ke la homoj povas esti sklavigataj kaj ekspluatataj nur tiam, kiam la ekleziaj historionoj enplantas en la korojn de la popolamaso sufiĉe da sklavemo, ke ili konsideru la teron kiel valon de larmoj, ke ili obeu la “dian” ordonon: “Servu viajn mastrojn” kun promeso, ke post la morto ili havos apartan porcion da kolbaso, rostitan ie en nekonataj nestoj super la nuboj.

La ĉefjezuito Windthorst foje dum ardanta debato en la germana parlamento sufiĉe klare elmontris, kion la friponoj kaj kanajloj de la mondo pensas pri tiu ĉi afero.

“Se la popolo perdos la kredon”—li diris—”ĝi ne povos plu toleri la mizeregon, kaj ĝi ribelos!” Tio estis klare esprimita, kaj ĝi devus elvoki la seriozan konsideron de ĉiu laboristo, se–jes, se tiom multe da ili ne estus tiel alnajlitaj al la religio, ke ili eĉ ne povas aŭdi per normalaj oreloj kaj koncepti la plej simplajn ideojn.

Ne vane la pastroj—t.e. la nigra ĝendarmaro de la despotismo—ĉiam fortege klopodadis malhelpi la malprosperon de la religia sentimento, kvankam ili mem, kiel oni scias, povus krevi de rido pri la sensencaĵo, kiun ili predikas por bona pago.

Daŭre de jarmiloj tiuj cerbdifektistoj simple kondukis terur‑regimenton, sen kiu la religia frenezo jam de longe estus malaperinta. Pendigilo kaj glavo, karcero kaj katenoj, veneno kaj ponardo, insida kaj jura mortigoj,—tio estis la rimedoj por subteni la religian frenezon, kiu restos por ĉiam hontinda makulo en la historio de la homaro. Centoj da miloj estis malrapide rostataj sur la ŝtiparoj “en la nomo de dio”, ĉar ili kuraĝis trovi fiodoron en la biblia sterko. Milionoj da homoj estis devigataj, senkapigi unu la alian en longedaŭraj militoj, ruinigi tutajn landojn kaj kaŭzi la pestojn post la mortigado kaj bruligado,—nur por konservi la religion. La plej originalaj torturoj estis elpensitaj de la pastraĉoj kaj iliaj helpantoj por, per diablaj ruzaĵoj, timigi kaj ree alpuŝi al la religio tiujn, kiuj ne volis plu timi dion.

Se homo kripligas ies manojn aŭ piedojn, oni nomas lin krimulo. Kiel oni nomu tiujn, kiuj kripligas la cerbojn de homoj kaj, ne povante tion sukeese atingi, pereigas la tutan korpon, ĝis la lasta colo, per ĉiu trovebla krueleco?

Certe estas vere, ke nuntempe ili ne povas plu praktikadi tiun kriman “dian” banditprofesion, kvankam procesoj de blasfemo ankoraŭ nun okazas; anstataŭ tio ili sin ĵetis al aliaj okupaĉoj, kiel enmiksi sin en privatajn familiajn aferojn, influi virinojn, ĉasi infanojn kaj malbonuzi la lernejojn. Ilia hipokriteco, pli ĝuste, kreskis, ol pli malgrandiĝis. Eĉ la preson ili konkeris en tre alta grado, post kiam ili konvinkiĝis, ke tute forigi la presarton estas neeble.

“Kie pastro staris, dek jarojn herbo ne kreskos”, diras malnova proverbo. Ĝi signifas per aliaj vortoj: Se iu falis foje en la ungegojn de la pastroj, lia intelekto ĉesas esti fekunda. La funkcio de lia cerb‑mekanismo haltas, kaj religiaj akaroj kaj vermoj enrampas en la kranion kaj okupas la cerbon. Li similas ŝafon, kiu malsaniĝis je ŝanceliĝo.

Tiuj ĉi trompitaj malfeliĉuloj estas devojigitaj de la propra celo de la vivo; kaj, kio estas pli malbona, ili formas la grandan bandon de la malamikoj de scienco kaj klereco, de revolucio kaj libereco. Kiam ajn novaj katenoj por la homaro estas forĝotaj, ili estas pretaj, pelataj de sia malspriteco, labori ĉe la amboso. Kiam ajn traboj estas metotaj por bari la vojon al progreso,—la tuta amaso de tiuj ĉi hotentotoj vigle ĵetas sin kontraŭ la fluon de la tempo. Ĉiu peno por kuraci tiajn spiritmalsanojn estas bona faro ne nur rilate al la malsanulo mem, sed ĝi ankaŭ estas peno por kaŭterizi kanceron, de kiu la tuta popolo suferas, kaj kiu nepre davas fine esti ekstermita, por ke la mondo fine estu komforta vivejo por la homoj, anstataŭ, kiel ĝis nun, ludejo por dioj kaj diabloj, kiuj nur liveras al ni turmentojn.

*     *     *

Ni eligu do la religion el niaj kapoj, kaj for la pastraron! La lastaj kutime diras, ke la celo sanktigas la rimedojn. Bonege! Ni uzu fine la saman maksimon ankaŭ kontraŭ ili! Nia celo estas liberigi la homaron de dia sklaveco, de la jugo de socia servpremo, de la katenoj de politika tiraneco, kaj ankaŭ—kaj eĉ antaŭ ĉio—de la religia mallumo. Ĉiu rimedo, kaj ĉiu okazo, por atingi tiun altan celon, devas esti konsiderata de ĉiuj homamikoj justa kaj ĝusta.

Ĉiu senreligia homo pekas kontraŭ sia devo, se li tage kaj nokte ne uzas ĉion eblan por ekstermi la religion. Ĉiu homo, kiu jam liberiĝis de la kredo je dio, kaj ne batalas kontraŭ la pastraro kiam kaj kie kaj kiel li nur trovas okazon, estas perfidanto de siaj ideoj. Do, militon kontraŭ la nigraj friponoj!—sencedan militon ĝis finbato! Ni incitu kontraŭ la trompantoj, ni klerigu la trompitojn! Ni uzu ĉiun rimedon de batalo: la skurĝon de moko, kiel la torĉon de scienco; kaj kie tiuj ne sufiĉas,—pli konkretajn kaj pli senteblajn argumentojn!

Antaŭ ĉio oni sin gardu mencii diajn frazojn kaj religian babilaĉon en la laborista movado. Same kiel en la atmosfero de la socia revolucio—kaj ĉio ekster ei estas reakcia–ne povas esti monarkia agitado aŭ aprobaj paroloj por privata propraĵo, tiel same ne estas tie loko por dia frenezaĵo. Kaj, rimarkinde, tiuj, kiuj volas kumniksi la malbenindan religion kun la celoj de la laboristoj, ju pli “konvenaj” kaj “bonaj” tiuj ŝajnas esti, des pli danĝeraj ili estas. Ĉiu, kiu predikas la dian trompon en ia ajn formo, povas nur esti aŭ idioto aŭ fripono. Ambaŭ specoj tute ne taŭgas por la akcelo de afero, kies celo estas atingebla nur tiam, kiam ĝi staras firme kaj plene sur la supro de scienca ekkono kaj posedas honestajn defendantojn.

Oportunista politiko ne estas nur abomenaĵo, sed ĝi estas krimo. Se la laboristoj lasos iujn pastrojn enmiksi sin en iliajn aferojn, ili estos ne nur trompitaj, sed ankaŭ tuj perfiditaj kaj venditaj.

Same kiel estas memkompreneble, ke la ĉefbatalo de la proletaro devas esti direktata kontraŭ la kapitalismon kaj, kune kun ĝi, por la detruado de ĝia potenca mekanismo, la ŝtato, tiel ankaŭ la eklezio ne devas esti lasita sen atento. La religio en la homaro devas esti sisteme subfosata, kiam ĝi, la homaro, prudentiĝos, alie ĝi ne povos gajni la liberecon.

Al la malsaĝuloj, aŭ pli bone malsaĝigitoj, se en ili ankoraŭ restis iomete da prudento, oni metu la jenajn demandojn:

“Se dio volas, ke oni lin konu, amu kaj timu, kial li ne montras sin?—Se li estas tiel bona, kiel la pastroj certigas, kian kaŭzon oni havas por timi lin?—Se li estas ĉionscia, kial oni tedas lin per privataj aferoj kaj preĝoj?–Se li estas ĉieesta, por kio oni devas konstrui templojn por li?—Se li estas justa, kial oni supozas, ke li punos la homojn, kiujn li mem kreis plenaj da malbonaj inklinoj’—Se la homoj faras bonon nur per la favoro de dio, kian kaŭzon li havas por rekompenci ilin por tio?—Se li estas ĉionpova, kiel li povas lasi, ke oni blasfemu lin?—Se li estas nekonceptebla, kial do ni okupas nin pri li?—Se la kono de dio estas bezona, kial li ŝvebas en malklareco?” Tiaj demandoj estas por la kredema homo kvazaŭ enigmoj.

Sed ĉiu pensema homo devas konsenti, ke neniam estis donita la pruvo por la ekzisto de dio. Krom tio, ne estas la plej malgranda bezono por lia ekzisto. Sciante jam la proprecojn kaj regulojn de la naturo, dio en aŭ ekster ĝi simple estas senutila, tute superflua, kaj sekve tute neakceptebla. Lia “morala” celo por ekzisto estas ankoraŭ pli senvalora.

Estas granda imperio, regata de potenculo, kies procedoj kreas diversajn opiniojn inter la regatoj. Li volas, ke oni lin konu, amu kaj honoru, sed li ĉiam penas, konfuzi la imagojn, kiujn oni povus havi pri li. La popolo, submetita al lia potenco, havas nur tiajn ideojn pri la karaktero kaj leĝoj de sia nevidata imperiestro, kiajn liaj ministroj komunikas, kvankam tiuj konfesas, ke ili mem ne povas ekhavi imagon pri sia mastro, ke lia volo ne estas esplorebla, ke liaj vidpunktoj kaj proprecoj estas nesondeblaj. Kaj tamen liaj servantoj mem neniam konsentas inter si pri la ordonoj, kiujn ili donas al la popolo, kiel liveritajn de li mem, ĉar en ĉiu provinco de la imperio liaj ordonoj diferencas. Ili riproĉas sin reciproke kaj kulpigas unu alian pri rompado kaj falsigado. La ediktoj kaj ordonoj, kiujn ili pretendas sin rajtigitaj por prezenti al la popolo, estas nubaj; ili estas enigmoj por tiuj, al kiuj ili estas donitaj kvazaŭ por klerigado, kaj ili ne povas ilin kompreni, nek diveni. La leĝoj de la kaŝita monarko bezonas klarigojn, sed tiuj, kiuj klarigas ilin, mem neniam estas konsentaj inter si. Ĉio, kion ili rakontas pri la nevidata imperiestro, estas kaoso de kontraŭdiroj. Ili eĉ ne diras vorton, kiu tuj ne povus esti pruvata kiel mensogo. Oni diras, ke li estas eksterordinare bona, tamen ne estas iu, kiu ne plendas pri lia agado. Oni diras, ke li estas eksterordinare saĝa, sed ĉio en lia administrado ŝajnas esti sensenca kaj senprudenta. Oni gloras lian justecon, sed la plej bonaj el liaj servantoj estas ordinare la malplej favorataj. Oni certigas, ke li vidas ĉion, tamen lia ĉieesteco ne forigas malĝojon kaj ĉagrenon. Li estas, oni diras, amiko de bonordo, sed en lia regno ĉio estas konfuza kaj malorda. Li faras ĉion laǔ propra decido, sed la faritaĵoj malofte estas laǔ liaj planoj. Li ĉion antaǔvidas, sed li ne scias, kio baldaǔ okazos. Li ne lasas iun ofendi lin, sed li toleras ofendojn de ĉiu ajn. Oni admiras lian scion kaj la perfektecon de liaj verkoj, tamen liaj verkoj estas neperfektaj kaj por mallonga daǔro, ĉar li kreas, detruas kaj plibonigas tion, kion li faris, ne estante kontenta pri ĝi. Ĉiuj liaj entreprenoj estas por lia propra gloro, tamen la celon, esti glorata de ĉiu, li ne atingas. Li laboras nur por la bonstato de siaj regatoj, sed tiuj plej ofte suferas pro manko de la plej necesaj bezonaĵoj. Tiuj, al kiuj li ŝajnas esti plej favora, estas ordinare plej malmulte kontentaj pri sia sorto; ni vidas preskaŭ ĉiujn ilin riproĉi iun mastron, kies saĝecon ili gloras, kies bonecon ili adoras, kies justecon ili timas, kaj kies ordonojn ili respektas, sed kiujn ili neniam obeas.

Tiu ĉi imperio estas la mondo; la imperiestro estas dio; liaj ministroj estas la pastroj; liaj subuloj estas la homaro,—bela aglomeraĵo!

La dio, precipe de la kristanoj, estas dio, kiel ni vidis, kiu faras promesojn, por ilin rompi; kiu sendas pestojn kaj malsanojn al la homoj, por ilin resanigi. Li estas dio, kiu kreis la homojn laŭ sia propra bildo, kaj ĉio malbona ne estas alskribata al li; kiu vidis, ke ĉiuj liaj verkoj estas bonaj, kaj tamen li tuj ekkomprenis, ke ili estas malbonaj; kiu sciis antaŭe, ke la homo manĝos la malpermesitan frukton, kaj tamen li poste kondamnis por tio la tutan homan posteularon.

Dio, kiu estas tiel malforta, ke li lasas sin superruzi de la diablo; tiel kruela, ke neniu tirano sur la tero povas esti komparata kun li,—tiu estas la dio de la hebrea‑kristana teologio.

Tiu ĉi dio estas trakajtra fuŝulo, kiu kreis la homojn perfektaj, sed li ne povis konservi ilin perfektaj; kiu mem kreis la satanon, kaj tamen ne povis superpotenci lin; ĉionpova, kiu kondamnis milionojn da senkulpaj por la pekoj de kelkaj; kiu ekstermis la tutan homaron, kun escepto de kelkaj homoj, kaj estigis novan generacion, ne pli bonan ol la antaŭa; kiu kreis ĉielon por la malsaĝuloj, kiuj havas kredon en la Evangelio, kaj inferon por la saĝuloj, kiuj malakceptas ĝin.

Li estas dio‑ĉarlatano, kiu kreis sin mem per la “sankta spirito”; kiu sendis sin mem kiel peranton inter si kaj aliaj; kiu, malestimita kaj mokita de siaj malamikoj, estis alnajlita al kruco, kvazaŭ vesperto sur pordo de garbejo; kiu lasis sin enterigi, revivigis sin, vizitis la inferon, flugveturis vivanta en la ĉielon, kaj nun, dum pli ol mil naŭcent jaroj, li sidas ĉe sia propra mano, por juĝi la vivantojn kaj mortintojn, tiam, kiam vivantoj plu ne ekzistos.

Li estas terura tirano, kies historio devas esti skribita per sango, ĉar gi estas religio de teruro.

For, do, la kristanan teologion! Liberiĝu de dio, eltrovita de sang‑ekleziaj pastroj, kiuj sen ia.grava nenio, per kio ili ĉion klarigas, ne povus plu vivadi en diboĉo; predikadi malriĉecon, kaj mem havi brilan vivon; predikadi humilecon, kaj praktikadi fierecon,—sed kiuj, pelataj de la evoluado, fine estos ĵetitaj en la profundon de forgeso.

For la kruelan triunuon—la murdeman patron, la nenaturan filon kaj la volupteman sanktan spiriton! For la falsajn iluziaĵojn, en kies nomo oni malaltigis la homojn ĝis mizeraj sklavoj, kaj per la potenco de mensogo oni trompadis ilin, ke ili havos ĝojon en la ĉielo, kiel kompenson por la malĝojo sur la tero. For la “sanktulojn” kiuj estas kun sia frenezaĵo balbeno al la libero kaj feliĉo!

Dio estas ne pli ol fantomo, eltrovita de ruzaj friponoj, por tenadi ĝis nun la homojn sub teruro kaj tiraneco. Sed la fantomo tuj neniiĝas, kiam ĝi estas observata tra vitro de seniluzia esploro; kaj la trompitaj popolamasoj indigne ĉesos estimi la timigilojn, sed kontraŭe, ili direktos al la pastraro la vortojn de la poeto:

“Malben’ al idoloj, al kiuj senfine
Por varmo kaj pano preĝadis ni kline.
Ni ĉiam atendis kun vana esper’;
Trompataj ni estis en nia mizer’.”

Oni devas esperi, ke ili ne lasos sin plu trompi, moki kaj friponi, sed en iu bela tago ili ĵetos la krucifiksojn kaj sanktbildojn en la fornon; ili faros el la hostivazoj kaj kalikoj utilan vazaron; ili uzos la templojn kiel koncertejojn, teatrojn kaj kunvenejojn, aŭ, se tiuj ne taŭgos por tio, ili uzos ilin kiel grenejojn aŭ ĉevalejojn; ili trovos por la pastroj kaj monaĥinoj utilan laboron,—kaj nur unu aferon ili ne komprenos: kial tio ne okazis de longe.

*     *     *

Tiu ĉi mallonga, preciza kaj sole praktika procedo certe perfektiĝos dum la furiozo de la venonta sociala revolucio, kiam la subtenantoj de la pastraro—la princoj, nobeloj, burokratoj kaj kapitalistoj—estos forbalaitaj kvazaŭ de uragano, kaj nia mondo puriĝos de la koto, kiu amasiĝis dum miloj da jaroj.

JOHANN MOST.


FONTO: Most, Johann. La Dia Pesto, el la germana originalo tradukis Seman Tarano, antaŭvorto de D-ro Tobias Sigel. Detroit: D-ro Tobias Sigel, 1932. 23 p.

http://autodidactproject.org/other/diapesto.html